• Increase font size
  • Decrease font size
  • Default font size
Φωτογραφικό Υλικό

 

Άμεση Δημοκρατία

ΕΚΑΔ: Facebook, Ψηφοδέλτιο
Αποτέλεσμα Ευρωεκλογών 2009: Ψήφοι: 7,916

Άμεση Δημοκρατία: Ουτοπία ή σύγχρονη λύση; PDF Εκτύπωση E-mail
Δευτέρα, 01 Ιούνιος 2009 12:18
Εμφανίσεις: 512
ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Ουτοπία ή η σύγχρονη Λύση;

Η δημοκρατία είναι μόνο μία, η άμεση!

Ας σκεφθούμε μόνο αν γνωρίζουμε το όνομα κάποιου Ελβετού
πρωθυπουργού... και θα καταλάβουμε την τεράστια διαφορά
μεταξύ της άμεσης και της κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας!...


ΠΡΟΣ ΤΗΝ [ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ] ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ!
«Με τον όρο [Άμεση] Δημοκρατία εννοούμε την ελαχιστοποίηση του ρόλου των ενδιάμεσων και συνήθως διαπλεκομενών προσώπων και οργανωμένων  συμφερόντων & στην πολιτική ζωή και ιδίως στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων που μας αφορούν.
Αυθεντικά δημοκρατικοί Θεσμοί είναι η "κλήρωση" των αρχόντων, η "κυκλική περιοδικότητα" όλων στις θέσεις εξουσίας, η ανακλητότητα ["Right to recall!''], η "ισηγορία και η ισοπολιτεία", η "ελεύθερη πρόσβαση στις πηγές πληροφόρησης και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων", η "σεισάχθεια" των οικονομικών βαρών, που επωμίζονται μονόπλευρα οι πολλοί υπέρ των ολίγων, ο "οστρακισμός" εναντίον των εξουσιαστών, η «γραφή παρανόμων» κατά των λαοπλάνων και οι λοιπές αυθεντικά δημοκρατικές αρχές στις οποίες βασίστηκε η "μη παραποιημένη" από τους θεσμούς αντιπροσώπευσης των πολιτών Δημοκρατία!»

Επί σειρά ετών, στην Ελλάδα, κινήσεις πολιτών διεκδικούσαν κάτι -σχεδόν- αυτονόητο, την διεξαγωγή δημοψηφισμάτων, ως το πλέον δημοκρατικό σύστημα λήψης σημαντικών αποφάσεων για την χώρα μας.
Τα τελευταία χρόνια, μία οργάνωση [ΒΗΜΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ] έχει διαμορφώσει ένα σοβαρό πλαίσιο προώθησης της ιδέας αυτής και εκτός Ελλάδος, αφού είναι συστατικό μέλος του Παγκοσμίου Κινήματος Άμεσης Δημοκρατίας [W.D.D.M.].
Σήμερα και μετά την κυβερνητική πρόταση [όπως διατυπώθηκε δια στόματος του Υπουργού Εξωτερικών κ. Μολυβιάτη], για διεξαγωγή δημοψηφίσματος προκειμένου να αποφασιστεί τι ακριβώς θα γίνει με το σκοπιανό ζήτημα, το θέμα αυτό δείχνει ότι πράγματι μπορεί να αποτελέσει ένα καθολικό βήμα λήψης απόφασης, όπως άλλωστε ήδη γίνεται και σε μία σειρά χωρών της Ε.Ε., αφού όπως θα θυμόμαστε μέσω της διαδικασίας αυτής αποφάσισαν πολλοί την ένταξή τους ή μη στην Κοινότητα..
Ως εκ τούτου, η προσπάθεια για διεξαγωγή δημοψηφίσματος ως ένδειξη «Άμεσης Δημοκρατίας», αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ειδικά σήμερα που η δημοκρατία για τους πολιτικούς μας είναι μια «λευκή  επιταγή» την οποία παραλαμβάνουν κάθε τέσσερα χρόνια και την εξαργυρώνουν κάθε ημέρα.
Βεβαίως, αυτό που πολλοί φέρνουν ως διαδικαστικό πρόσκομμα, είναι ο αξιόπιστος και αδιάβλητος τρόπος διεξαγωγής του, παραγνωρίζοντας ότι οι σημερινές δυνατότητες της τεχνολογίας καθιστούν δυνατή την κατάθεση της άποψης του κάθε πολίτη, γρήγορα και άμεσα και άρα δεν χωρεί κανένα λόγο συζήτησης ή αμφισβήτησης.
Ωστόσο, τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι πολλά και σημαντικά, γι’ αυτό, θα προσπαθήσουμε να τα ξεκαθαρίσουμε με την βοήθεια του Δικηγόρου κ. Γεωργίου Κόκκα, ως Ιδρυτή του Μη Κυβερνητικού Οργανισμού [Μ.Κ.Ο.] «ΒΗΜΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», αλλά και ως Συμβούλου Ανάπτυξης Νέων Θεσμών από Πρωτοβουλίες Πολιτών, όπως είναι αυτή της οποίας και ηγείται με τον διακριτικό τίτλο: «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΙΑ – ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», που την είδαμε να συμμετάσχει και στις πρόσφατες εκλογές.
Το πρώτο ερώτημα που ζητά απάντηση, είναι το κατά πόσο είναι σήμερα εφικτή η καθιέρωση της άμεσης δημοκρατίας και αν υφίσταται η απαραίτητη ωριμότητα για την αποδοχή της;
Η απάντηση ήταν αποστομωτική. «Ως προς το αν η άμεση δημοκρατία είναι εφικτή, θεωρούμε ότι ίσως σήμερα είναι περισσότερο από ποτέ και χάρη στις τεχνολογίες [π.χ.: διαδίκτυο – συστήματα Vivarto & Περικλής], οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν μεγάλους αριθμούς πολιτών να εκφράσουν γνώμη συλλογικά.
Ως προς την ωριμότητα, νομίζουμε ότι ο βαθμός εκπαίδευσης, επιμόρφωσης, ερεθισμάτων και γενικότερα επιπέδου γνώσεων των σύγχρονων ανθρώπων, επίσης είναι υψηλότερος από ποτέ. Σίγουρα, εξαιτίας του εκπαιδευτικού μας συστήματος και των πολιτικών θεσμών αντιπροσώπευσης, καταστάσεις οι οποίες μας χειραγωγούν από μικρή ηλικία, υπάρχουν κάποια προβλήματα, τα οποία όμως, νομίζουμε ότι θα μπορούσαν να ξεπεραστούν ακριβώς μέσα από διαδικασίες άμεσης δημοκρατίας.
Αν επιτραπεί και γίνει πραγματικότητα η “άμεση δημοκρατία δια του δημοψηφίσματος”, τότε θα δούμε ότι σε όλα τα επίπεδα θα έχουμε ένα πολύ ποιοτικότερο αποτέλεσμα! και έτσι θα υλοποιείται νομοθετικό έργο, πολύ καλύτερα και πληρέστερα από αυτό που τώρα πολύ περιοριστικά παράγει ο κοινοβουλευτισμός και συνήθως για την εξυπηρέτηση συμφερόντων των ολίγων...
Η πρόταση για εφαρμογή διαδικασιών άμεσης δημοκρατίας μπορεί εφαρμοστεί κυρίως σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης και υπό την μορφή των παραλλήλων θεσμών από τους πολίτες, κάτι σαν συμβουλευτικούς θεσμούς προς την κεντρική εξουσία, δηλαδή, σαν σύγχρονες Εκκλησίες τον Δήμου.»
Σε αυτή την κατεύθυνση και με βάση τον πρόσφατο νόμο που επιτρέπει σε όμορους Δήμους να ενώνονται σε νέα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δίκαιου [Ν.Π.Δ.Δ.], αναβιώθηκε ο θεσμός των συμπολιτειών, κι έτσι επετεύχθη η δημιουργία της πρώτης ελληνικής Συμπολιτείας, της Συμπολιτείας «Αιγιάλη», αποτελούμενης από τους τρεις δήμους: Αιγίου, Συμπολιτείας και Διακοπτού, ενώ ακολούθησαν κι άλλες Συμπολιτείες!»
Πάντως, πολύ ενδιαφέρουσα είναι η εμπειρία του παγκόσμιου κινήματος άμεσης δημοκρατίας, αφού από το ’98, όταν έγινε το πρώτο συνέδριο άμεσης δημοκρατίας και ιδρύθηκε το ομώνυμο κίνημα στην Πράγα, έχουν διαπιστωθεί διαφορετικές προσεγγίσεις, π.χ. με το ενδιαφέρον των Γερμανών να εστιάζονται κυρίως στη νομοθετική κατοχύρωση του δημοψηφίσματος, μάλιστα, το κίνημα κατάφερε αυτό να υιοθετηθεί και από το Ευρωσύνταγμα, με τη συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών!
Οι Αγγλοσάξονες, από την άλλη, δίνουν σημασία στη δημοκρατία μέσω υπολογιστή,  όπου  τα επιχειρήματα  είναι γραπτά, ταξινομημένα και κωδικοποιημένα.
Άλλοι, πιο μεσογειακοί, όπως εμείς, θέλουμε ην  άμεση,   προσωπική   και   διαπροσωπική επαφή.
Στην ελληνική Ιστορία, ως μεγάλες στιγμές άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας σήμερα θεωρούμε τον Χρυσό Αιώνα του Περικλέους.
Βεβαίως, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Το αθηναϊκό πολίτευμα, το οποίο ήταν μία κατ’ εξοχήν μορφή αμεσο-δημοκρατικού πολιτεύματος, για το 98% των δημόσιων αξιωμάτων και για όποιον ασκούσε εξουσία, εφήρμοζε το θεσμό της κλήρωσης, από τους δικαστές μέχρι σχεδόν όλα τα όργανα... Εξαίρεση σ' αυτό αποτελούσαν επιλεγμένα αξιώματα των οποίων οι λειτουργοί ήταν αιρετοί, ακριβώς επειδή έπρεπε κανείς να έχει πολύ συγκεκριμένα προσόντα. Μεταξύ αυτών των 4 ή 5 αξιωμάτων, για τα οποία αναγνωριζόταν η ανάγκη συγκεκριμένων προσόντων, ήταν και αυτό των δέκα στρατηγών, οι οποίοι ήταν όντως άνθρωποι με μεγάλες ικανότητες.
Άλλωστε, αυτό είναι και το πλεονέκτημα της άμεσης δημοκρατίας, δηλαδή, ότι δεν είναι ένα κλειστοφοβικό σύστημα που βλέπει τη δημοκρατία ως αυτοσκοπό, έτσι ώστε να καταντάει, εν τέλει, αναρχία, αλλά, αντιθέτως, είναι ένα σύστημα όπου οι πολλοί, ακριβώς επειδή επιδιώκουν το συμφέρον τους, αναγνωρίζουν, εκεί όπου χρειάζεται, ακόμη και αυτή την ίδια την αυτοαναίρεση του δημοκρατικού!
Κάτι τέτοιο δε συμβαίνει στο σημερινό δημοκρατικό συστήματα, όπου έχουμε τους εκπροσώπους μας στο κοινοβούλιο να διαλέγουν πριν από μας για μας! και όπου, ακόμα κι όταν εκχωρούμε δικαιώματα αυτό δεν γίνεται με δημοψήφισμα, αλλά, εξαιρετικά πρόχειρα, όπως π.χ. έγινε με το Ευρωσύνταγμα.
Κάθε δημοψήφισμα είναι εξ ορισμού αμεσο-δημοκρατικό, με την έννοια ότι δεν μεσολαβεί κάποιος πολιτικός για τη λήψη της απόφασης, αλλά, ο ίδιος ο λαός, [στο σύνολο του], ψηφίζει άμεσα.
Άλλο ένα συνεκδοτικό ερώτημα που γεννάται είναι το αν πρέπει να υπάρχουν σήμερα κάποιες προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί ο πολίτης για να συμμετέχει στην άμεση δημοκρατία;
«Στο αρχαίο σύστημα η εκπροσώπηση δεν γινόταν μέσω οικονομικών τάξεων, αλλά, μέσω του συστήματος των φυλών όπου εκπροσωπούνταν όλες οι τάξεις. Το σύστημα του Κλεισθένη, το οποίο δημιούργησε την Εκκλησία του Δήμου το 508 π.Χ., πήρε ανθρώπους από όλες τις τάξεις και τους αναδιάρθρωσε σε φυλές και ήταν αυτές που εκπροσωπούνταν. Οι σύγχρονες «φυλές» είναι η Κοινωνία των Πολιτών, οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, που είναι και αυτές δια-ταξικές. Αυτές οι σύγχρονες φυλές, κατά τη γνώμη μας, θα μας οδηγήσουν στην άμεση δημοκρατία.»
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο ισχύει πλέον η αρχή της επικουρικότητας, που τοποθετεί τις αρμοδιότητες εξουσίας στο περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, ενώ το κεντρικό έπεται, δηλαδή, έχει επικουρικό ρόλο. Υπό αυτή την έννοια, μίας «αντιστροφής των πόλων» όπου η εξουσία βρίσκεται στην περιφέρεια και με σωστές θεσμοθετημένες σχέσεις, η άμεση δημοκρατία μπορεί να λειτουργήσει, με τρόπο ομοσπονδιακό.
Ως χαρακτηριστικότατο παράδειγμα μπορούμε να πάρουμε την περίπτωση της Ελβετίας, η οποία κινείται σε τρία επίπεδα: στο ομοσπονδιακό [Federal], στων ομοσπονδιακών κρατιδίων ή καντονιών [Bundeslander], τα οποία συνεχώς λειτουργούν με δημοψηφίσματα και στων κοινοτήτων, που επίσης λειτουργούν με δημοψηφίσματα, για κάθε ζητήματα, όπως ακόμα και για το πού θα τοποθετηθεί ένα παγκάκι!
Για το πόσο μη προσωποπαγές, αλλά, πραγματικά συλλογικό είναι το σύστημα της Ελβετίας, αρκεί να σκεφτείτε πως, αν ζητηθεί να ονομαστεί ένας Ελβετός πρωθυπουργός, το πιθανότερο είναι κανείς να μη μπορέσει να σκεφτεί ένα όνομα!...
Άλλο παράδειγμα είναι η πολιτεία της Καλιφόρνια, της οποίας ο τωρινός κυβερνήτης εξελέγη μέσα από δημοψήφισμα(!) και με τη χρήση της δυνατότητας ανάκλησης του προηγούμενου που απέτυχε στο έργο του!!!...
Για όσους φοβούνται ότι κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε ισοπέδωση, πρέπει να θυμηθούν ότι στην αρχαία Αθήνα, για παράδειγμα, ο λαός εξέλεξε και επανεξέλεγε τον Περικλή στρατηγό, με γνώμονα τις ικανότητες του για το αξίωμα αυτό. Επομένως, δεν οδηγεί σε ισοπέδωση, αντιθέτως, αναδεικνύει το κάθε τι καλό. Έτσι, κατά την αρχαιότητα, αμεσο-δημοκρατικό ήταν τόσο το Αθηναϊκό ή άλλα παρόμοια συστήματα όσο και το σύστημα της Σπάρτης, το οποίο, βέβαια, ήταν άκρως αυταρχικό και μιλιταριστικό, αλλά, στο οποίο λειτουργούσε η Απέλλα.
Επίσης και η Ορθοδοξία, έχει διατηρήσει θεσμούς άμεσης δημοκρατίας, π.χ. με το μήνυμα της αγάπης, με τις ενορίες και με το ότι επίσκοποι εκλέγονται από το λαό και όχι από Ιερές Συνόδους κ.λπ.. Έτσι, αυτό ακριβώς που εκδήλωσε και η Ορθοδοξία, είναι η εναντίωση στα ισοπεδωτικά μηνύματα του Καθολικισμού.
Μάλιστα, όπως μας εξηγεί ο κ. Κόκκας, το αμεσο-δημοκρατικό κίνημα «ΒΗΜΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» έχει κάνει μία ενδελεχή μελέτη και ανάλυση του αυτοδιοίκητου του Αγίου Όρους, που δίνει πρότυπα προς προσανατολισμό και έμπνευση εξ ίσου με τις Εκκλησίες του Δήμου, της αρχαιότητας.
Αντιθέτως, σήμερα και στην χώρα μας καταγράφεται ένα πολύ αρνητικό δεδομένο, που δεν είναι άλλο από το ότι η μαθητιώσα νεολαία μας μαθαίνει να εκλέγει τον πρόεδρο του συμβουλίου μέσω των κομμάτων, μετατρέποντάς την έτσι σε δια βίου «ουραγούς» και δεν λαμβάνουν οι μαθητές με κλήρωση εκ περιτροπής το προεδρείο, το απουσιολόγιο κ.ο.κ., ώστε έτσι να συνηθίσουν όλοι να είναι υπεύθυνοι για τα τεκταινόμενα και τις αποφάσεις τους για αυτά.
Ένας άλλος ρυθμιστικός παράγων του κατά πόσο αμεσο-δημοκρατική μπορεί να είναι μία κοινωνία, είναι τα Μ.Μ.Ε., με την τεράστια δύναμη που έχουν σήμερα, να κάνουν, ουσιαστικά, πλύση εγκεφάλου» στους  πολίτες, ώστε να ψηφίζουν αυτόν ή ο,τιδήποτε εξυπηρετεί τα καθεστηκυία συμφέροντά.
Βεβαίως, κάτι τέτοιο δεν θα μπορούσε να συμβαίνει αν ο ίδιος ο λαός μπορούσε να αποφασίσει αμεσο-δημοκρατικά, σχετικά με το ποιοι θα κατέχουν τα Μ.Μ.Ε. και πώς θα τα διαχειρίζονται.
Έτσι, επανερχόμενοι στην σημερινή πρόταση της κυβέρνησης να διεξαχθεί δημοψήφισμα για το ζήτημα της ονοματοθεσίας των Σκοπίων, υπό τις σημερινές συνθήκες, γενικώς και αορίστως ένα δημοψήφισμα θα μπορούσε να αποβεί επι-κίνδυνο και για την πολιτειακή του αξία.
Άλλο ένα μεγάλο και πρακτικό ζήτημα που τίθεται, είναι τα αν ο σύγχρονος άνθρωπος διαθέτει τον χρόνο που απαιτείται για την ενημέρωσή του επάνω στην πληθώρα των τομέων του κράτους, ώστε να μπορεί να τοποθετηθεί τεκμηριωμένα έναντι αυτών.
Η απάντηση και πάλι έχει δημοκρατικό υπόβαθρο, δεδομένου του ότι ο βαθμός εκπαίδευσης και γνώσης, καθώς και η δυνατότητα πρόσβασης σε πηγές πληροφόρησης, όπου ο πολίτης δε θα είναι απλά παθητικός δέκτης, αλλά θα μπορεί να συμμετέχει ενεργά, όπως είναι το διαδίκτυο, εξαρτάται από τον ίδιο τον πολίτη.
Επίσης, ένα πραγματικά δημοκρατικό κράτος μπορεί να βοηθήσει κωδικοποιώντας τα ζητήματα, όπως και τις εκδοχές των ερωτημάτων και των απαντήσεων, ώστε να μπορεί εύκολα ο πολίτης, προτού συμμετάσχει σε ένα δημοψήφισμα, κι έχοντας όλα τα δεδομένα, να διακρίνει τα υπέρ και τα κατά, ώστε τελικά να πάρει θέση.
Σε ένα αμεσο-δημοκρατικό κράτος, άνετα οι πολίτες θα μπορούσαν να έχουν κωδικοποιημένα και σε ιστοσελίδες όλα τα υπέρ και κατά επιχειρήματα ενός ζητήματος και να χρησιμοποιήσουν συστήματα όπως αυτά που αντιπροσωπεύει εδώ η Μ.Κ.Ο. «ΒΗΜΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ», δηλαδή, το Σουηδικής προέλευσης σύστημα "Vivarto" ή το "Περικλής" του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, που δίνουν στον πολίτη τη δυνατότητα να πληροφορηθεί τα πάντα!
Ωστόσο πάντα τίθεται το ζήτημα του χρόνου, της διάθεσης ή της δυνατότητας να εμπλακεί ο πολίτης με κάθε τομέα του σύγχρονου πολύπλοκου κόσμου. Γι' αυτό το λόγο το αμεσο-δημοκρατικό κίνημα έχει αναδείξει τον θεσμό του ανακλητού πληρεξουσίου, σε αντιδιαστολή με τον βουλευτή που το υπάρχον πολιτικό σύστημα μας προσφέρει. Η διαφορά είναι ότι ο μεν βουλευτής παίρνει μια εν λευκώ εντολή για τέσσερα χρόνια επί παντός επιστητού, συχνά χωρίς να έχει τοποθετηθεί απέναντι στους ψηφοφόρους του για το τι δεσμεύεται να κάνει, ενώ ο ανακλητός πληρεξούσιος είναι μεν πληρεξούσιος, αλλά, όχι αντιπρόσωπος.
Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι η έννοια του αντιπροσώπου δεν υπήρχε στο ελληνικό δίκαιο! Για τον αρχαίο Έλληνα ήταν αδιανόητο να αντιπροσωπεύεται αυτός από κάποιον άλλο! Αυτό είναι ρωμαϊκός θεσμός, η εξέλιξη του οποίου οδήγησε στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία, που ουσιαστικά δεν είναι δημοκρατία, αλλά, ολιγαρχία.
Πάντως, ανθρωπο-κοινωνιολογικά, τίθεται το ερώτημα αν είναι στη φύση του ανθρώπου να λειτουργεί αμεσο-δημοκρατικά, δεδομένου του ότι η πείρα δείχνει πως ο άνθρωπος φαίνεται να θέλει έναν αρχηγό ή έστω έναν καθοδηγητή.
Αλήθεια είναι έτσι. Κι όμως, όλες οι αρχέγονες φυλές, ακόμα και οι ινδιάνικες, έχουν εκπληκτικά δείγματα αυθεντικής δημοκρατίας. Δεν πρέπει να μας μπερδεύουν τα τυχόν ιερατεία τους.
Ακόμη και η αποδοχή ιεραρχικών μοντέλων είναι κι αυτή κομμάτι της άμεσης δημοκρατίας, δηλαδή, δεν αποκλείονται ειδικές κοινότητες ανθρώπων, οι οποίοι, επειδή δεν νιώθουν χειραφετημένοι, διαλέγουν φυσικά μέσα σε ένα αμεσο-δημοκρατικό καθεστώς να έχουν τον εξουσιαστή τους.


Γιώργος Κόκκας

Σχόλια (0)
Γράψτε σχόλιο
Τα Προσωπικά σας στοιχεία:
Σχόλια:
         
Security
Γράψτε τον anti-spam κωδικό που διαβάζετε στην εικόνα.