|
H ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Αν κάποιος θελήσει να μελετήσει το ζήτημα της Άμεσης Δημοκρατίας στην πρακτική του μορφή, τότε σαφέστατα πρέπει πρώτιστα να στραφεί στο ομοσπονδιακό κράτος της Ελβετίας. Στη χώρα αυτή της κεντρικής Ευρώπης εφαρμόζεται από το έτος 1848 η ομοσπονδιακή δομή, η οποία και ευνοεί τις εφαρμογές άμεσης δημοκρατίας και στα τρία επίπεδα (κοινότητες -καντόνια ομοσπονδία ) και έχει καταφέρει να συνενώσει διοικητικά τις διαφορετικής εθνικής προέλευσης 13 πόλεις-κράτη ή αλλιώς καντόνια, που είχαν ήδη σχηματιστεί από τον 16ο αιώνα. Την ίδια στιγμή τα αντίστοιχα εθνικά κράτη ( Γερμανία-Πρωσσία, Γαλλία, Ιταλία), χωρίς αμεσοδημοκρατικά συστήματα διακυβέρνησης, σπαράσσονταν από πολέμους και εμφύλιους.
Στις μέρες μας ο αριθμός των καντονιών ανέρχεται συνολικά στην Ελβετική Συνομοσπονδία σε 26. Κάθε ένα από αυτά αποτελεί ουσιαστικά μια διοικητική περιφέρεια με το δικό του ξεχωριστό Σύνταγμα, κυβέρνηση και νομοθετικό σώμα. Ο ρόλος των πολιτικών σχετίζεται περισσότερο με το πλαίσιο διαχείρισης των αποφάσεων των πολιτών, κυρίως λόγω της δυνατότητας διεξαγωγής δημοψηφισμάτων για όλα τα σημαντικά θέματα που αφορούν το κράτος, αλλά και της ανάπτυξης παράλληλων αμεσοδημοκρατικών θεσμών που επιτρέπουν την πιο διευρυμένη συμμετοχή του λαού στα κοινά.
Στις υπόλοιπες χώρες, άξια προσοχής είναι: Το νεοσυσταθέν πανευρωπαϊκό δίκτυο DDEV (Direct Democratic Euro-Vision), που ιδρύθηκε μετά από επιρροές του Παγκοσμίου Kινήματος Άμεσης Δημοκρατίας το 2000 ( www.world-wide-democracy.net ). Επίσης το Δίκτυο ΝDDΙΕ ( Network of Direct Democratic Initiatives in Europe ) που «έτρεξε» το 2001-2002 την καμπάνια «European Referendum Campaign». Αυτή σχετιζόταν κυρίως με αμεσοδημοκρατικές ρυθμίσεις στο «Ευρωσύνταγμα», στα πλαίσια της οργάνωσης "Democracy International" (2003-2005) και πέτυχε την ένταξη της Νομοθετικής Πρωτοβουλίας Πολιτών στη «Συνθήκη της Λισσαβώνας».
Η πρωτοβουλία Direct Democratic Euro-Vision (DDEV) βασίζεται σήμερα στον Τσέχο Jiri Polak, τον Ιταλό Federico Tonini και τον συντονιστή της ελληνικής ΜΚΟ "Βήμα για Δημοκρατία Πολιτών" Γιώργου Κόκκα (www.theeuropeandemocrat.blogspot.com ). Σε αυτό -και πέραν των οργανώσεων από τις χώρες προέλευσης των ιδρυτών-, συμμετέχουν και αμεσοδημοκρατικές οργανώσεις από τη Γαλλία και την Κύπρο. Το DDEV εκδίδει ανά τρίμηνο το Direct Democracy Euro-Vision Newsletter, με ενδιαφέροντα νέα και ειδήσεις της Άμεσης Δημοκρατίας από τη Γηραιά Ήπειρο και από ολόκληρο τον κόσμο.
Οι Γερμανοί αποτελούν μόνοι τους μια ξεχωριστή κατηγορία οργανωμένου αμεσοδημοκρατικού κινήματος στην Ευρώπη, που συνεργάζεται ως προπομπός και εμπροσθοφυλακή της άμεσης Δημοκρατίας σε όλα τα προαναφερθέντα Δίκτυα και Κινήσεις. Το 1971 ήδη ο καλλιτέχνης Joseph Beuys ίδρυσε την "Οργάνωση για την Άμεση Δημοκρατία μέσω Δημοψηφίσματος". Λίγα χρόνια αργότερα θα ξεκινούσε το ταξίδι του το "Λεωφορείο της Άμεσης Δημοκρατίας(Omnibus)", μεταφέροντας το μήνυμα της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά σε ολόκληρη τη γερμανική επικράτεια και αργότερα στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Στις μέρες μας, η οργάνωση "Mehr Demokratie e.V"(www.mehr-demokratie.de), μάχεται για περισσότερη άμεση δημοκρατία στη Γερμανία, ρίχοντας όμως το βάρος αποκλειστικά στα δημοψηφίσματα και τις Νομοθετικές πρωτοβουλίες πολιτών(ουσιαστικά δηλαδή για τους Γερμανούς, Άμεση Δημοκρατία=Δημοψηφίσματα και Νομοθετικές Πρωτοβουλίες Πολιτών). Διαθέτουν δε τον μοναδικό αμεσοδημοκράτη βουλευτή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τον κ. Gerald Haefner, ο οποίος και έχει εκλεγεί με την υποστήριξη του κόμματος των Πράσινων.
Αναλυτικές πληροφορίες, συγκριτικοί πίνακες και δεδομένα που αφορούν το ποσοστό εφαρμογής της Άμεσης Δημοκρατίας σε όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο "Guidebook to Direct Democracy in Switzerland and beyond. Μπορείτε να το κατεβάσετε δωρεάν και σε μορφή pdf από το http://www.iri-europe.org/en/publications/guidebooks/.
Στις κάλπες.
Οι Καταλανοί κλήθηκαν να πάρουν θέση εάν επιθυμούν την ανεξαρτησία της περιοχής τους από την Ισπανία.
ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ χιλιάδες Καταλανοί κλήθηκαν να συμμετάσχουν στο άτυπο δημοψήφισμα που διεξήχθη χθες στην Καταλωνία προκειμένου να πάρουν θέση εάν επιθυμούν την ανεξαρτησία της ισπανικής αυτής περιοχής και την παραμονή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δικαίωμα ψήφου είχαν περίπου 700.000 κάτοικοι 170 πόλεων και χωριών σε όλη την Καταλωνία, όμως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος αυτού δεν είναι δεσμευτικό. Οι διοργανωτές του έχουν την ελπίδα ότι θα πιέσουν με αυτό τον τρόπο τα μεγάλα πολιτικά κόμματα της Καταλωνίας να ζητήσουν στο μέλλον ένα πραγματικό δημοψήφισμα για την απόσχιση της περιοχής από την Ισπανία και εάν η συμμετοχή ξεπεράσει το 40% θα μπορούν να οργανώσουν τον επόμενο χρόνο ένα παρόμοιο δημοψήφισμα στη Βαρκελώνη.
Ο Θαπατέρο
Με τις τοπικές εκλογές στην Καταλωνία να είναι προγραμματισμένες για το τέλος του 2010, οποιαδήποτε αναμόχλευση των αποσχιστικών τάσεων θα αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα για τη σοσιαλιστική κυβέρνηση του Χοσέ Λουίθ Θαπατέρο, ο οποίος πρέπει να επικεντρώσει όλες του τις προσπάθειες για να αντιμετωπίσει την οικονομική ύφεση και την ανησυχία των διεθνών οικονομικών κύκλων. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν διαφορετικά στοιχεία για το ποσοστό του πληθυσμού που υποστηρίζει την ανεξαρτησία της Καταλωνίας, η οποία ήδη απολαμβάνει έναν μεγάλο βαθμό αυτονομίας από την κεντρική κυβέρνηση της Μαδρίτης και όπου σχεδόν το 50% των κατοίκων μιλούν στο σπίτι τους ισπανικά και όχι την τοπική καταλανική διάλεκτο.
Μέσα σε κλίμα διχασμού και με πιθανές επιπτώσεις στις σχέσεις της Βέρνης με την ΕΕ και τον μουσουλμανικό κόσμο οι Ελβετοί στήριξαν την πρόταση που τέθηκε σε δημοψήφισμα με την υποστήριξη της δεξιάς για την απαγόρευση της ανέγερσης νέων μιναρέδων στα τεμένη της χώρας.
«Η πρωτοβουλία φαίνεται να γίνεται αποδεκτή, υπάρχει μια θετική τάση. Αποτελεί μεγάλη έκπληξη» μετέδωσε η γαλλόφωνη τηλεόραση 30 λεπτά μετά τη διακοπή της ψηφοφορίας το μεσημέρι. Τα επίσημα αποτελέσματα ήλθαν να επιβεβαιώσαν λίγο αργότερα ότι η απαγόρευση στηρίχθηκε σε ποσοστό 57% -22 από τα 26 καντόνια της Ελβετίας.
Το δημοψήφισμα, συνήθης πρακτική για την Ελβετία, που που διενεργήθηκε την Κυριακή είναι χαρακτηριστικό της πολιτικής που ακολουθεί το Λαϊκό Ελβετικό Κόμμα (SVΡ), το οποίο κατάφερε να γίνει η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της χώρας μέσω μιας λαϊκιστικής και υπερσυντηρητικής ατζέντας.
Τόσο η συμμαχική ελβετική κυβέρνηση, όσο και το Κοινοβούλιο έχουν απορρίψει την πρόταση με αιτιολογικό ότι παραβιάζει το ελβετικό Σύνταγμα, τη θρησκευτική ελευθερία και την παραδοσιακή ανεκτικότητα που χαρακτηρίζει τη χώρα.
Οι πολέμιοι της πρότασης τονίζουν ότι πυροδοτεί διακρίσεις και ότι η όλη διενέργεια του δημοψηφίσματος υποδαυλίζει το μίσος. Την ανησυχία της έχει εκφράσει και η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.
Επίσης, οι επίσκοποι της Ελβετίας με ανακοίνωση που εξέδωσαν λίγο αφότου έγιναν γνωστά τα αποτελέσματα κάνουν λόγο «για σκληρό πλήγμα για τις θρησκευτικές ελευθερίες και την ενσωμάτωση» στην ελβετική κοινωνία των μουσουλμάνων.
Στην Ελβετία ζουν 400.000 μουσουλμάνοι και σε ολόκληρη τη χώρα υπολογίζονται μεταξύ 130-160 μουσουλμανικών πολιτιστικών κέντρων και κέντρων προσευχής για τους μουσουλμάνους από τα οποία όμως τα τέσσερα μόνο είναι τζαμιά με μιναρέ.
Στο Παρίσι, εν τω μεταξύ, η αντιπρόεδρος του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου, Μαρίνα Λεπέν, εξέφρασε την ικανοποίησή της για την απαγόρευση, λέγοντας ότι «επιτέλους, οι ελίτ δεν πρέπει να αρνούνται τους φόβους και τις προσδοκίες των ευρωπαϊκών λαών».
Όπως σημειώνει Το Βήμα της Κυριακής, το δημοψήφισμα αυτό αφορά ένα θέμα που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα της Ελβετίας και αγγίζει μια ευαίσθητη «χορδή» της Ευρώπης.
Μπορεί στην Ελβετία να υπάρχουν λίγα τεμένη και ακόμη λιγότεροι μιναρέδες και μόνο ένα μικρό ποσοστό των μουσουλμάνων να εξασκεί την πίστη του επισκεπτόμενο συχνά τους χώρους λατρείας, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα του σημερινού δημοψηφίσματος δεν θα επηρεάσει την Ελβετία, όπως και άλλες χώρες της Ευρώπης, όπου τα ζητήματα της μετανάστευσης, της ενσωμάτωσης και της εθνικής ταυτότητας έχουν απασχολήσει κυβερνήσεις και πολίτες.
ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
Το internet αποτελεί στις μέρες μας το χρησιμότερο εργαλείο για την άμεση συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί είτε λόγω της δυνατότητας ταχύτατης διάδοσης των πληροφοριών (ενημέρωση του πολίτη για το «τι είναι η άμεση δημοκρατία, τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο σχετικά με τα θέματα αυτά κ.α), είτε λόγω της ύπαρξης δεκάδων ειδικών προγραμμάτων καταγραφής της κοινής γνώμης.
-
Παρατηρούμε πως τα τελευταία χρόνια οι εταιρίες δημοσκοπήσεων εξαπλώνουν την έρευνά τους και μέσα στο διαδίκτυο στέλνοντας email σε χιλιάδες πολίτες. Μέσω αυτών τους ζητούν να καταθέσουν τη γνώμη τους για τρέχοντα θέματα της επικαιρότητας. Το γεγονός αυτό ουσιαστικά «εκπαιδεύει» τον πολίτη πάνω στο ζήτημα της κατάθεσης της γνώμης του.
-
Υπηρεσίες όπως τα blogs, οι υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης (βλ. facebook) τα διαδικτυακά forums και οι ιστότοποι συμμετοχικής ενημέρωσης, έχουν επίσης ενισχύσει τα τελευταία χρόνια τη διάθεση των ανθρώπων να εκφράζουν τις απόψεις τους για τα τεκταινόμενα.
«Το ζήτημα λοιπόν καταλήγει να είναι πολιτικό και κοινωνικό, όχι τεχνολογικό. Οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής επιτρέπουν, πρώτη φορά στη σύγχρονη εποχή, τη λειτουργία της άμεσης δημοκρατίας. Οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται από πολλές ανεξάρτητες πηγές, μπορούν να ενημερώνουν μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες και μπορούν να ανταλλάσουν απόψεις δίχως χρονικούς και γεωγραφικούς περιορισμούς.»
Η άνωθεν δήλωση ανήκει στον Δημήτρη Τσίγκο, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας.
Eπιλογικά
Πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν πως όταν ονοματίζουμε κάτι το καθιστούμε και υπαρκτό. Tο προηγούμενο έχει ίσως να κάνει περισσότερο με τον ανθρώπινο ψυχισμό και με την ασφάλεια που νιώθουμε ως είδος, όταν προσπαθούμε να εκφράσουμε κάτι μέσω της γλώσσας μας. Αν όμως εξετάσουμε τα πράγματα ακόμα βαθύτερα και στοχαστούμε πάνω στο ζήτημα της γέννησης και εξωτερίκευσης των σκέψεων και των ιδεών, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως μια ιδέα, ένας στόχος, μια σκέψη, παύουν να είναι κτήμα μας από τη στιγμή που τα εκφράζουμε ως άτομα ή ως ομάδες ατόμων προς τα έξω.
Όλα τα παραπάνω τα επεξεργάζομαι τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς παρατηρώ πως ο όρος "Άμεση Δημοκρατία" χρησιμοποιείται με καταιγιστικό -τολμώ να πω- ρυθμό μέσα στους κόλπους της πολιτικής ζωής της χώρας μας. Ολοένα και περισσότεροι ζητούν πλέον αμεσότερη Δημοκρατία. Από την άκρα αριστερά και τον χώρο των αντιεξουσιαστών, μέχρι το χώρο της δεξιάς (βλ. δηλώσεις Σιούφα τη βραδιά της εκλογής του νέου προέδρου της Ν.Δ) αλλά και της ακροδεξιάς. Αυτό που δεν μας έχουν εξηγήσει ακόμα όλοι αυτοί βέβαια, είναι το πως αντιλαμβάνονται την Άμεση Δημοκρατία. Κάτι μου λέει πως στο ερώτημα αυτό θα λαμβάναμε πολλές διαφορετικές απαντήσεις. Κι όλα αυτά, ενώ πριν μερικά χρόνια η φράση αυτή θα έμοιαζε παντελώς άγνωστη και αόριστη στους περισσότερους Έλληνες.
Φυσικά δεν προτίθεμαι να υποστηρίζω πως ο όρος "Άμεση Δημοκρατία" αποτέλεσε ή αποτελεί ιδιοκτησία κάποιου. Σαφέστατα όμως υπήρξαν και υπάρχουν μέχρι και σήμερα, άτομα ή και ομάδες ατόμων, που θυσίασαν πολλά τα προηγούμενα χρόνια έτσι ώστε να μπολιαστεί η ελληνική κοινωνία με αμεσοδημοκρατικές αντιλήψεις και εφαρμογές. Για παράδειγμα είναι καταγεγραμμένες οι απόψεις του πρωτοπόρου Κορνήλιου Καστοριάδη πριν μερικές δεκαετίες, ενώ μεταφερόμενοι στο σήμερα, αξιομνημόνευτες είναι και οι δράσεις της Μ.Κ.Ο "Βήμα για Δημοκρατία Πολιτών" και του συντονιστή της Γ. Κόκκα, το αμεσοδημοκρατικό "πείραμα" του Μ. Γλέζου στην Απείρανθο της Νάξου, το πρόγραμμα ΠΕΡΙΚΛΗΣ του καθηγητή Καμπουράκη και των συνεργατών του, το έργο του καθηγητή Τ. Φωτόπουλου για την Περιεκτική Δημοκρατία, τα βιβλία του καθηγητή Γ. Οικονόμου κ.α.
Όμως όπως είπαμε και παραπάνω, όταν παλεύεις για έναν σκοπό, όταν εκφράζεις έναν δημόσιο λόγο, ένα όραμα, οι ιδέες αυτές παύουν να είναι δικές σου. Γίνονται κτήμα των αποδεκτών της πληροφορίας και είτε συνεχίζουν την εξελικτική τους πορεία μέσα στο χώρο και στο χρόνο, είτε διαστρεβλώνονται και χάνουν το νόημα και την αξία τους, συμπιεζόμενες μέσα στα κοντόφθαλμα -συνήθως- μέτρα και σταθμά των κάθε λογής εκμεταλλευτών.
Και αυτή ακριβώς είναι πλέον η μεγάλη πρόκληση για τους αμεσοδημοκράτες αυτής της χώρας: Καλούνται ξαφνικά να προστατέψουν την αξία και τη "δόνηση" της ίδιας της λέξης και φράσης που έχουν επιλέξει να τους προσδιορίζει ιδεολογικοπολιτικά. Πρόκληση, βάρος και ευθύνη μαζί...
|
Creation of 2009.
